Anlaşmalı Boşanma – Türk Medeni Kanunu madde 166/3
✍️ Anlaşmalı Boşanma: Hızlı, Uzlaşmacı ve Pratik Çözüm
Türk Medeni Kanunu’nda (TMK) düzenlenen Anlaşmalı Boşanma, evlilik birliğini sonlandırmanın en hızlı, en az yıpratıcı ve en pratik yollarından biridir. Bu yöntem, eşlerin boşanmanın tüm hukuki sonuçları üzerinde tam bir mutabakata varmasını gerektirir ve bu özelliğiyle çekişmeli boşanma davalarından ayrılır.
Anlaşmalı Boşanmanın Şartları Nelerdir?
Anlaşmalı boşanma davası açılabilmesi için Türk Medeni Kanunu’nda (TMK m. 166/3) açıkça belirtilen bazı temel şartlar bulunmaktadır:
1. Evliliğin En Az Bir Yıl Sürmüş Olması
Boşanmak isteyen eşlerin, boşanma davası açılmadan önce en az bir yıl süreyle evli kalmış olmaları şarttır. Bu süre, nikâh tarihinden itibaren hesaplanır.
2. Eşlerin Birlikte Başvurması veya Bir Eşin Davayı Kabul Etmesi
- Birlikte Başvuru: Eşlerin her ikisi de mahkemeye başvurarak boşanma talebini iletebilir.
- Bir Eşin Davayı Açması ve Diğer Eşin Kabul Etmesi: Bir eşin açtığı boşanma davasını, diğer eş mahkeme huzurunda açıkça kabul etmelidir.
3. Hâkimin Onayı
Eşlerin üzerinde anlaştığı tüm hususları içeren Anlaşmalı Boşanma Protokolünün, Hâkim tarafından onaylanması gerekir. Hâkim, bu protokoldeki düzenlemelerin eşlerin ve varsa çocukların menfaatlerine uygun olup olmadığını denetler.
4. Bizzat Duruşmada Bulunma
Eşlerin, iradelerinin serbestçe açıklandığını ve anlaşmaya vardıklarını teyit etmek amacıyla duruşmada bizzat hazır bulunmaları zorunludur. Eşleri vekiller (avukatlar) temsil etse dahi, Hâkim eşlerin bizzat dinlenmesini isteyecektir.
Anlaşmalı Boşanma Protokolü Nedir ve İçinde Neler Olmalıdır?
Anlaşmalı Boşanma Protokolü, eşlerin boşanmanın tüm hukuki ve mali sonuçları üzerinde uzlaştıklarını gösteren ve mahkemeye sunulan belgedir. Protokolde mutlaka düzenlenmesi gereken temel konular şunlardır:
| Konu Başlığı | Açıklama |
| Maddi ve Manevi Tazminat | Eşlerin birbirlerinden maddi ve manevi tazminat talep edip etmedikleri. Talep ediliyorsa, miktarı ve ödeme şekli. |
| Nafaka | Yoksulluk Nafakası: Boşanma sonrası yoksulluğa düşecek eşin talebi ve miktarı. İştirak Nafakası: Ortak çocukların giderlerine katılma payı ve miktarı. |
| Mal Paylaşımı | Evlilik birliği içinde edinilen malvarlıklarının (taşınmaz, araç, banka hesabı vb.) nasıl paylaşılacağı. (Bu, ayrı bir ‘mal rejimi tasfiyesi’ davası gerektirebilir, ancak protokolde tasfiyenin şekli kararlaştırılabilir.) |
| Velayet | Ortak çocukların velayetinin hangi eşte kalacağı. |
| Kişisel İlişki Tesisi (Ortak Çocuk) | Velayeti almayan eş ile çocuklar arasında kişisel ilişkinin (görüşme günleri, tatil planları vb.) nasıl kurulacağı. |
| Ziynet Eşyası ve Ev Eşyaları | Düğünde takılan altınlar ve ev eşyalarının paylaşımına dair kararlar. |
⚖️ Anlaşmalı Boşanmanın Avantajları
Anlaşmalı boşanmanın en büyük avantajları, çekişmeli boşanma davalarına göre sunduğu pratik ve duygusal faydalardır:
- Kısa Süre: Dava süresi, çekişmeli davalarda yıllar sürebilirken, anlaşmalı boşanma genellikle tek bir duruşmada, kısa süre içinde sonuçlanır.
- Düşük Maliyet: Uzun süren ve birden fazla duruşma gerektiren davalara göre yargılama masrafları ve vekalet ücretleri daha düşük olur.
- Duygusal Yıpranmanın Azalması: Eşler arasındaki husumeti minimize eder, özellikle ortak çocuklar için daha az travmatik bir süreç sağlar.
- Kesinlik: Taraflar kendi kararlarını kendileri verir. Protokoldeki şartlar, Hâkim onayıyla kesinleşir.
Sıkça Sorulan Sorular
1. Avukat Tutmak Şart mıdır?
Kanunen zorunlu değildir. Ancak, özellikle nafaka, mal paylaşımı ve velayet gibi kritik konularda hak kayıplarının yaşanmaması ve geçerli bir protokol hazırlanabilmesi için alanında uzman bir avukattan hukuki destek alınması önemle tavsiye edilir.
2. Hâkim Protokolü Değiştirebilir mi?
Hâkim, protokolün tamamını veya bazı maddelerini, özellikle çocukların menfaati söz konusu olduğunda, uygun bulmazsa değiştirebilir veya taraflardan bu yönde değişiklik yapmalarını isteyebilir. Eşler, Hâkimin talep ettiği bu değişikliklere onay verirse boşanma gerçekleşir. Aksi takdirde, dava çekişmeli hale dönebilir.
3. Anlaşmalı Boşanmadan Sonra Protokol İptal Edilebilir mi?
Kural olarak, Hâkim onayıyla kesinleşen protokol hükümleri bağlayıcıdır ve sonradan “anlaşma iradesi” ortadan kalktığı gerekçesiyle iptali istenemez. Ancak; velayetin değiştirilmesi, nafakanın artırılması/azaltılması gibi değişen koşullara bağlı durumlar için ayrı davalar açılabilir.
Anlaşmalı boşanma, evlilik birliğini medeni bir şekilde sonlandırmak isteyen ve ortak bir noktada buluşabilen eşler için en uygun hukuki çözümdür.
